Таркибга ўтиш ↓

Академик дастур

 

“Мен таълимнинг биринчи галдаги вазифаси одамларда қуйидаги хислатларни сақлаб қолиш  деб биламан:  ҳаётий қизиқувчанлик, метиндай ирода, енгилмас қатъият, шахсий манфаатлардан онгли воз кечиш ҳамда, энг муҳими, одамлар билан ҳамдард бўла олмоқлик”.

Курт Хан, UWC ҳаракатининг асосчиси.

Халқаро бакалавриат -  бу UWC ҳаракатининг дунёдаги жами 18 та коллежларида амалга оширилаётган дастурлар  тузилиши ва миссияга ўхшаш таълим дастуридир. Бу ўхшашлик тасодифий эмас. Чунки UWC ҳаракати Халқаро бакалавриат тизимини шакллантириш ишида  муҳим ўрин тутган.

UWC ҳаракати томонидан таклиф этилаётган таълим Халқаро бакалавриат (IBDP) дипломини олиш учун жорий этилган талаблар даражасидан юқори туради. UWC ҳаракатининг барча ўқитувчи ва талабалар ҳайъати  танлов тариқасида танлаб олинади. Хилма-хилликни таъминлаш мақсадида,  номзодлар турли миллатлар, ижтимоий-иқтисодий, маданий, тил, сиёсий ва таълим гуруҳлари ичидан танлаб олинади. UWC ҳаракатининг  таълим режаси,  талабаларга мавзуларни ҳар томонлама ўзлаштириш учун имкон яратади. Ўқув режаси талабаларга мавзуларни кенг талқин қилиш учун имконият яратиши, бу ўқувчилар ўз нуқтаи назарини эркин билдириш, танқидий фикрлаш кўникмасини ҳосил қилиш ва давр муаммоларини ҳал қилишга ҳамиша тайёр туришларида қўл келади.

Халқаро бакалавриат (IB Diploma)

Халқаро бакалавриат ташкилоти (International Baccalaureate IB) 1968 йилда ташкил этилган. Аввалбошдан, бу ташкилот  UWC ҳаракати билан яқин алоқа ўрнатиб, мазкур ҳаракатнинг таълим соҳасида  турли маданият вакиллари ўртасида ўзаро тушунишга асосланган инновацион моделлари тажрибасини ҳамда тажриба орқали ўқитишни амалда қўллаб келмоқда. Бугунги кунда ҳам ҳар иккала ташкилот яқиндан ҳамкорлик қилиб келмоқда. IB ташкилоти 2018 йили ўзининг  50-йиллигини нишонлади.

Охирги 20 йил мобайнида бошланғич ва ўрта мактаблар учун қўшимча дастурлар ишлаб чиқилди ҳамда  касбий таълим жорий этилди. IB Diploma дастурининг барча вазифалари – “дунёдаги барча талабалар сафидан жамият учун фаол ва инсонпарвар аъзолар тарбиялашиш бўлиб, улар  бевосита бирон-бир янгиликни қатъий ўзлаштириш ҳамда гарчанд уларнинг фикр ва қоидаларига тўғри келмаса ҳам бошқа нуқтаи назарлар бўлиши мумкинлигини англашларидан иборат”.

1968 йилдан бошлаб ташкилот томонидан ишлаб чиқилган ҳар бир дастур барча коллежларга манзур бўлиб, Халқаро таълим соҳасида “олтин стандарт” номини олди. Хусусан, бу IB DР – Халқаро бакалавриатнинг диплом дастурига тегишлидир. Бугунги кунда бутун дунёда 5 мингдан зиёд мактаб ва коллежларда шу таълим тизими асосида 1,3 млн. нафар талабалар таҳсил олмоқдалар.

 

IB Diploma дастури доирасида талабалар қайси фанларни ўқийдилар?

IB Diploma дастурининг  Таълим фанлари олти гуруҳга бўлинади. Талабалар эса, улардан фақат биттасини танлаш имкониятига эга.

Булар:

  1. Тил ва адабиёт (Studies in Language and Literature).
  2. Хорижий тил (Language Acquisition).
  3. Шахс ва жамият (Individuals and Societies).
  4. Илм-фан (Sciences).
  5. Математика (Mathematics).
  6. Санъат (The Arts). Бу  гуруҳдаги фан ўрнига талаба қўшимча  чет тилини ёхуд “Фан” ёки “Шахс ва жамият” гуруҳларидан бошқа фанларни танлаш имконига эга.

Одатда талабалар стандарт даражада учта фанни ва олий даражада учта фанни ўрганадилар. Олий даража баъзи мавзу ва қўшимча моделларни чуқурроқ ўрганишни талабу тақозо этади.  Миллий ёхуд минтақавий хусусиятлардан келиб чиққан ҳолда  UWCнинг турли коллеж ва мактабларида турли бошқа  фанлар ҳам ўқитилиши мумкин.

Олти гуруҳга бўлинган фанлардан ташқари IB Diploma дастурига барча талабалар учун мажбурий яна учта муҳим жиҳат ҳам киради. Булар қуйидагилар:

Якуний эссе (Extended Essay, EE)

Ҳар бир талаба ўзининг қизиққан мавзу хусусида тадқиқот олиб боради. Бунда университетларда ўқиш учун керакли  илмий ишлар ҳамда академик ёзувга оид  малакалар шакллантирилади. Одатда 4000 сўздан кам  бўлмаган ҳажмда, олтита гуруҳга мансуб фанларнинг биттасига оид эссе ёзилади. Тадқиқот ишларни амалга оширишда талабага илмий раҳбар ёрдам беради.

Идрок этиш назарияси (Theory of Khowledge, TOK)

Мазкур курс талабаларга онг табиати ҳақида мушоҳада юритишни ўргатади. Биз қандай қилиб янги маълумот олишимиз  ва ўзлаштиришимиз ҳақида тушунча беради.

Курс якунида ҳар бир талаба ҳажми 1600 сўздан иборат якуний яссе ёзади ва унинг оғзаки тарзда тақдимотини ўтказади.

“Ижод, фаоллик, волонтёрлик” (Creativity, Activity, Service - CAS)

Бу бўлимнинг асоси қуйидаги тамойиллардан иборат:

  • Ўзининг кучли шахсий сифатларини англаш ва камол топишишга имконияти
  • Янги  кўникмаларни ҳосил қилишда қийинчиликларни енгиб ўтишга ҳозирлик кўриш
  • Ташаббус кўрсатиш ва режалашга тайёр бўлиш
  • Миссия ғояларига садоқат ва  керакли натижани қўлга киритишда қатъиятлилик
  • Гуруҳларга бўлиниб ишлаган даврда шахсий малака ҳосил қилиш
  • Маҳаллий ҳаракат қилиш туфайли глобал муаммоларни ҳал этиш
  • Фаолият мобайнида ахлоқ-одобга риоя қилиш

Бу жиҳатларни уйғунлаштириш талабаларда маълумотларни таҳлил қилиш ва баҳолаш имкониятини ривожлантиради, фикрни жамлаш ва керакли ечим топишни шакллантиради. Натижада, бу ҳаракат ўқувчиларни университетга кириш  ва келажакда таълим олиш учун пухта тайёргарлик кўришда ёрдам беради.  Бундан ташқари талабалар таълим олиш жараёнида йиғилган билимларини амалга татбиқ этиш, ўз имкониятларини билиш ҳамда  аҳил ҳамжамиятнинг аъзосига айланиш имкониятига эга бўлади.

Болалар учун дастурлар

UWCнинг коллежларидан фарқли равишда ҳаракатнинг мактабларига 1,5 ёшдан 15 ёшгача бўлган болалар ўқишга кириши мумкин. UWCнинг Maastricht, UWC East Africa, UWC South Asia, UWC Thailand ва Жанубий Африкадаги Waterford UWC мактабларида ёш болаларга мўлжалланган турли дастурлар мавжуд.