Skip to content ↓

Курт Хан

1 July 2021

UWC асосчиси

Курт Хан – ХХ асрдаги халқаро таълим соҳасидаги буюк шахслардан бири. Хан 1886 йили Олмонияда, яҳудий оилада туғилган. У даставвал шу мамлакатда таълим олган, кейин эса Буюк Британияда Оксфордда ўқишини давом эттирган. Лекин Иккинчи жаҳон уруши пайтида ўқиши тўхтаб қолди ва  Хан ўз Ватанига қайтишга мажбур бўлди. У  урушнинг даҳшатли оқибатларидан азият тортган одамлардан бири сифатида таълимнинг фойдаси ва аҳамияти масаласи билан жуда эрта шуғулла бошлаган. Олмония империясининг охирги валиаҳди Максимилиан Баденский ёрдамида, Курт Хан 1920 йили “Залем” (Salem) номли мактабга асос солди. Мазкур мактаб инсон шахсиятини ҳурмат қилиш, жамият ва демократияга масъулиятли муносабатда бўлиш каби тамойилларга асосланган эди. 1933 йили Олмонияда ҳокимиятни эгаллаган фашистларни очиқ танқид қилгани учун Хан Буюк Британияга мухожир сифатида бош олиб кетишга мажбур бўлган.  Шундан сўнг, у Шотландияда “Гордонстоун” (Gordonstoun) номли мактабга асос солди. Мазкур мактабда байналмилаллик қадриятларига таяниб, барча қийинчиликларни бартараф этиш, ижтимоий фаровонлик йўлида масъулият билан хизмат қилишга ҳамиша тайёр туриш қоидаларига амал қилинар эди.

Бундан ташқари Хан “Аутворд-баунд” (Outward Bound) номли ташкилотни, Герцог Эдинбургский мукофотини ва UWC ҳаракатининг биринчи коллежи - “Atlantic College”ни 1962 йили таъсис этишга муносиб ҳисса қўшди.  У 1958 йили, НАТОнинг Мудофаа коллежида бўлиб ўтган конференцияда қатнашиб, Иккинчи жаҳон урушида қатнашган икки қарама-қарши томонлар ўртасидаги ҳамжиҳатликни кўриб,  кўтаринки кайфиятда эди. Хан ўшанда агар ер юзининг турли жойларидаги ёшлар таълим олишлари учун бир жойга тўпланса, келгусида улар ўртасида ва уларнинг мамлакатлари ўртасида эҳтимолий зиддиятларнинг олди олинади, деган фикрга келди.   Таълимнинг улкан имкониятлари билан дунёни ўзгартириш мумкин деган ишонч негизида UWC ҳаракати пайдо бўлди. Мазкур ҳаракат вазифаси таълим соҳасини тинч ва фаровон келажак барпо этиш йўлида одамлар, халқлар ва маданиятларни бирлаштирувчи кучга айлантиришга қаратилган.

Хан 1974 йили ГФРда вафот этди. Британия миллий биографик луғатидаги мақолада Курт Хан “ўқитувчи ва дунё фуқароси” сифатида тавсиф этилган. Курт Ханнинг илмий мероси халқаро йўналишдаги таълимни ривожлантиришда жуда муҳим ўрин тутади.

 

“Мен таълимнинг биринчи галдаги вазифаси одамларда қуйидаги хислатларни сақлаб қолиш  деб биламан:  ҳаётий қизиқувчанлик, метиндай ирода, енгилмас қатъият, шахсий манфаатлардан онгли воз кечиш ҳамда, энг муҳими, одамлар билан ҳамдард бўла олмоқлик”.